ลายพระหัตถ์แห่งธรรมราชา: พุทธศิลป์สุโขทัยในยุคทองแห่งความรุ่งเรือง

 พระพุทธรูปสุโขทัย: สุนทรียะแห่งศรัทธาในพุทธศิลป์อันบริสุทธิ์

พระพุทธรูปสุโขทัย ซึ่งรุ่งเรืองในช่วงพุทธศตวรรษที่ 19-20 ถือเป็นยุคทองแห่งศิลปกรรมไทยที่สะท้อนความเลื่อมใสในพระพุทธศาสนาอย่างลึกซึ้ง  การสร้างสรรค์พระพุทธรูปในยุคนี้ได้รับอิทธิพลเริ่มแรกมาจากพระพุทธรูปของศรีลังกา  ดังเช่นความเชื่อที่ว่า "พระพุทธสิหิงค์" คือพระพุทธรูปองค์แรกที่ได้รับการอัญเชิญจากประเทศลังกาสู่ประเทศไทย และได้เป็นต้นแบบสำคัญในการสร้างพุทธศิลปะสืบต่อมา  อย่างไรก็ตาม ช่างศิลป์ไทยในสมัยสุโขทัยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการรับอิทธิพลเท่านั้น แต่ยังได้ผสานจินตนาการอันเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตน เพื่อรังสรรค์พุทธศิลปะที่ฉีกแนวคิดเดิมๆ จนก่อเกิดเป็นพระพุทธรูปที่งามสง่าและได้รับการยกย่องว่าเป็นศิลปะอันบริสุทธิ์ 

พระพุทธรูปสุโขทัย: มรดกแห่งความบริสุทธิ์ทางศิลปะและพลังแห่งศรัทธา 

ความเฟื่องฟูของการสร้างพระพุทธรูปสุโขทัยนั้น สันนิษฐานว่าเริ่มต้นอย่างเด่นชัดในสมัยของพระยาลิไท  พระองค์ทรงมีพระปรีชาสามารถและสนพระทัยในการศึกษาพระพุทธศาสนาอย่างลึกซึ้ง จนสามารถนิพนธ์วรรณกรรมทางศาสนาที่สำคัญอย่าง "ไตรภูมิพระร่วง" และทรงได้รับการถวายสมัญญานามว่า "พระมหาธรรมราชา" ซึ่งสะท้อนถึงการใช้หลักธรรมเป็นเครื่องมือในการแผ่ขยายพระราชอำนาจ  ในรัชสมัยของพระองค์ จึงมีการสร้างปูชนียสถานและศาสนวัตถุทางพุทธศาสนาขึ้นเป็นจำนวนมาก  หนึ่งในตัวอย่างอันโดดเด่นคือ พระศรีศากยมุนี พระพุทธรูปหล่อสำริดขนาดใหญ่ ซึ่งเดิมประดิษฐาน ณ วิหารหลวง วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ กลางเมืองสุโขทัย ก่อนที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชจะทรงโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญมาเป็นพระประธานในพระอุโบสถวัดสุทัศนเทพวราราม กรุงเทพมหานคร ตราบจนปัจจุบัน 

เมื่อศรัทธาหล่อหลอมศิลป์: กำเนิดพระพุทธรูปสุโขทัยงามล้ำเหนือกาลเวลา

เอกลักษณ์อันโดดเด่นของพระพุทธรูปสุโขทัย ปรากฏผ่านพุทธลักษณะที่สำคัญหลายประการ ได้แก่:

พระเกศ: ทำเป็นลักษณะเปลวเพลิงสูง 

พระศก: เป็นขมวดก้นหอยขนาดเล็ก 

พระพักตร์: มีลักษณะเป็นรูปไข่หรือที่เรียกว่า "หน้านาง"  พระเนตรหลุบต่ำ สื่อถึงพระเมตตาอันเปี่ยมล้นต่อผู้ที่ได้พบเห็น 

พระวรกาย: สร้างขึ้นตามคติที่ว่าพระพุทธองค์ได้ตรัสรู้แล้ว จึงอยู่ในรูปของพระสงฆ์ฝ่ายลังกาวงศ์  มีลักษณะผ่อนคลายและปล่อยวาง ไม่เน้นกล้ามเนื้อ แสดงถึงความสบาย  รูปทรงโดยรวมดูชะลูดสง่างาม  มีการเน้นกล้ามเนื้อที่พระนาภี (ท้อง) เพียงเล็กน้อยให้ดูพองาม 

พระกร: ทั้งสองข้างแสดงปางมารวิชัย  ทอดวางลงบนพระเพลา (ตัก) อย่างอ่อนช้อย  นิ้วพระหัตถ์มีความงดงาม ไม่แข็งกระด้าง 

การซ้อนของพระเพลา: มีลักษณะงอนขึ้นเล็กน้อยและรับกันอย่างสมดุลทั้งสองข้าง 

สังฆาฏิ: ทอดยาวลงมาเสมอพระนาภี  ปลายสังฆาฏิแตกเป็นริ้วคล้ายเขี้ยวตะขาบ 

ฐานองค์พระ: ส่วนใหญ่มักทำเป็นลักษณะฐานเชียง 

ความงดงามเหล่านี้มิได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เกิดจากความตั้งใจของนายช่างประติมากรรมผู้รังสรรค์ผลงานด้วยความประณีตบรรจง  แสดงให้เห็นถึงศรัทธาอันแท้จริงในองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า  พวกเขาได้สอดแทรกจิตวิญญาณลงในผลงานแต่ละชิ้น  ส่งผลให้พระพุทธรูปสุโขทัยมีความงดงามอ่อนช้อยราวกับมีชีวิตชีวา  ซึ่งเป็นพุทธลักษณะเฉพาะตนที่สามารถก่อให้เกิดศรัทธาและความปีติยินดีแก่ผู้ที่ได้มาสัมผัสและพบเห็นได้อย่างน่าอัศจรรย์